Chơi chữ thể hiện cái tài biến hóa ngôn từ đầy khéo léo và nghệ thuật của một ai đó. Chơi chữ không hề dễ khi nó cần sự lanh lẹ, và tinh thông kiến thức. Vậy chơi chữ là gì? Bạn đã từng chơi chữ với ai đó hay chưa? Sau đây là những kiến thức về chơi chữ và cái hay cái đẹp của chơi chữ sẽ được chia sẻ, cùng theo dõi nhé.

Bạn đang xem: Chơi chữ là gì


*

Chơi chữ là gì?

Chơi chữ là cách sử dụng từ ngữ độc đáo với ý nghĩa có thể ẩn dụ, nhân hóa, đã kích hay châm biếm sự việc, sự vật. Đây là biện pháp thường xuất hiện trong ca dao, tục ngữ, thành ngữ hoặc thơ ca. Trong bài viết này mình chia sẻ những cách chơi chữ thường được dùng trong thơ ca Việt Nam và cách sử dụng biện pháp tu từ này hợp lý nhất.

*

Khái niệm chơi chữ trong ngữ văn

Chơi chữ là cách biến hóa ngôn từ kết hợp tính nghệ thuật của người Việt. Nó được sử dụng phổ biến trong thơ ca chính thống và ca dao, tục ngữ gắn liền trong cuộc sống đời thường. Biện pháp tu từ này có tác dụng làm câu thơ, lời văn thêm phần dí dỏm, trào phúng và có tính giáo dục cao.

Cách nhận biết các kiểu chơi chữ phổ biến

Có nhiều cách chơi chữ khác nhau như sử dụng từ đồng âm nhưng khác nghĩa, nói lái, dùng từ trái nghĩa… Mình sẽ liệt kê một vài cách chơi chữ phổ biến nhất.

*

Chơi chữ bằng biện pháp nói lái

Nói lái hay còn gọi là cách nói ngược câu chữ, nó có tác dụng châm biếm, mỉa mai hoặc bông đùa… Loại này không phải người đọc nào cũng hiểu được hàm ý của tác giả nếu như không suy luận hay phân tích từng từ một. Chơi chữ bằng cách nói lái quen thuộc và dễ gặp nhất khi đọc văn thơ, tục ngữ.

* Trong câu đối, ca dao

Mục đích của chơi chữ trong lời nói hàng ngày là tạo ra những tiếng cười, thêm màu sắc cho cuộc sống.

Ví dụ:

– “Một con cá đối nằm trên cối đá, Hai con cá đối nằm trên cối đá”.

– “Thầy giáo, tháo giày đi dép lốp”.

– “Con mỏ kiến đậu trên miếng cỏ. Chim vàng lông đậu cạnh vồng lang”.

* Trong thơ ca:

Dùng để ẩn dụ hay châm biếm hiện thực khách quan, con người…

Ví dụ:

Cái kiếp tu hành nặng đá đeo.

Vị gì một chút tẻo tèo teo.

Thuyền từ cũng muốn về Tây Trúc.

Trái gió thành ra phải lộn lèo!

(Trích bài thơ Sư bị làng đuổi – Hồ Xuân Hương).

Chơi chữ bằng cách dùng từ đồng âm

Biện pháp này sử dụng các từ giống nhau về cách phát âm hoặc đồng âm, thường được gọi là từ đồng âm nhưng có nghĩa hoàn toàn khác nhau. Cách chơi chữ này mang nhiều hàm ý và nghĩa thường châm biếm, đả kích là chính.

Xem thêm: Cách Choi Gái Lâu Ra, Nữ Sinh 2K Dạy Cách Địt Gái Lâu Ra, 13 Cách Đưa Nàng Lên Đỉnh Trong 1 Nốt Nhạc

Ví dụ:

– Vũ cậy mạnh vũ ra vũ múa, vũ gặp mưa vũ ướt cả lông

– Thị phải chầu thị đứng thị xem, thị cũng thèm thị không có ấy.

Hoặc

Bà già đi chợ cầu Đông

Bói xem một quẻ lấy chồng lợi chăng?

Thầy bói xem quẻ nói rằng.

Lợi thì có lợi, nhưng răng không còn.

Chơi chữ bằng cách dùng từ gần nghĩa, sát nghĩa

Là các từ khác nhau nhưng có nghĩa tương tự nhau

Ví dụ:

– Bà Đồ Nứa đi võng đòn tre, đến khóm trúc thở dài hi hóp

– Trời mưa đất thịt trơn như mỡ, dò đến hàng nem chả muốn ăn.

Chơi chữ bằng cách lặp phụ âm đầu

Loại này chỉ giống nhau phụ âm đầu, giúp tạo điểm nhấn cho toàn bộ bài thơ.

Ví dụ:

Mênh mông muôn mẫu một màu mưa

Mỏi mắt miên man mãi mịt mờ

Mộng mị mỏi mòn mai một một

Mỹ miều may mắn mấy mà mơ

Chơi chữ bằng chiết tự

Một kiểu từ Hán Việt được sử dụng trong thơ ca thời xưa, loại nay tương đối khó nhận biết nếu bạn không có nhiều kiến thức về từ điển Hán Nôm.

Ví dụ:

Tù nhân xuất khứ hoặc vi quốc.

Hoạn quá đầu thì thủy kiến trung.

Nhân hữu ưu sầu ưu điểm đại.

Lung khai trúc sản, xuất chân long.

Cách chơi chữ trong giao tiếp hàng ngày

Sở dĩ thú chơi chữ trong dân gian phát triển sớm chính là nhờ tính hài hước, dí dỏm, thông minh và sâu sắc vốn có của người Việt cùng với chất liệu ngôn từ quá phong phú đã biến chơi chữ trở thành một nét đẹp nghệ thuật. Trước khi đi vào văn chương, thuật chơi chữ thường xuất hiện trong lời ăn tiếng nói hàng ngày.

*

Mục đích của thói quen chơi chữ trong giao tiếp chính là tạo ra những tiếng cười sảng khoái bằng sự bất ngờ thú vị trong các biến thể của ngôn ngữ. Người Việt Nam đều có khả năng chơi chữ theo lối “ứng khẩu” tự nhiên, theo những cách khác nhau.

Chơi chữ kiểu nói lái

Ví dụ:

– “Thầy giáo, tháo giày đi dép lốp

– Nhà trường, nhường trà, uống nước trong”

– “Cá thể thì thế cả”

Sự gần nhau về âm giữa âm tiếng Việt và âm tiếng nước ngoài

Ví dụ: Một người Việt, khi trả lời, cố ý phát âm rành mạch, rõ ràng câu tiếng Pháp để trêu người hỏi giờ: “Ông giơ đít mi nút” – “Onze heures dix minutes” (11 giờ 10 phút).

Chiết tự

Ví dụ:

“ Cao Bằng không phải cao bằng mà còn phải cao hơn nhiều nơi khác!”

Kẻ sĩ ngại ăn diện

Trên đây là những kiến thức cơ bản nhất về cách chơi chữ trong ngôn ngữ Việt. Có nhiều cách sử dụng loại biện pháp tu từ này, người đọc phải suy ngẫm mới hiểu cách chơi chữ trong thơ văn. Nhớ ghé thăm Thư viện khoa học đều đặn để học thêm những kiến thức thú vị và giá trị nhé.

Bài viết liên quan

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *